المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٨٣ - عامل مفعول مطلق

دوّم: مفعول مطلق كه شرح آن ذيلا بيان مى‌گردد:

مفعول مطلق و شرح آن‌

مفعول مطلق، همانطوريكه از بيان آينده استفاده ميشود عبارتست از مصدرى كه فضله بوده و بمنظور تأكيد عامل يا بيان و يا مشخّص كردن عدد آن آورده شود.

وجه تسميه مفعول به مفعول مطلق‌

جهت تسميه آن بمفعول مطلق اينستكه لفظ « مفعول » بدون تقييد بحرف جرّ برآن اطلاق مى‌گردد بخلاف مفاعيل ديگر كه با چنين قيدى همراه هستند همچون: مفعول به، مفعول له، مفعول فيه، مفعول معه.

و بخاطر در نظر گرفتن همين علّت زمخشرى و ابن حاجب آنرا به مفعول به مقدّم كرده‌اند چه آنكه مطلق برمقيّد مقدّم است.

سپس مى‌گويد: معلوم باشد كه فعل بردو چيز دلالت دارد:

الف: حدث (يعنى وقوع و انجام شدن كارى).

ب: زمان.

مثلا وقتى مى‌گوئيم: ضرب زيد كلمه « ضرب » بردو امر دلالت دارد:

يكى وقوع و انجام زدن كه اصطلاحا بآن حدث گويند و ديگر وقوع عمل در زمان گذشته، پس بايد بگوئيم مدلول فعل دو چيز است: حدث و زمان.

امّا مصدر، مصنّف گويد:

مصدر اسمى است كه از بين دو مدلول فعل تنها برغير زمان دلالت داشته باشد يعنى حدث مانند كلمه « امن » كه مصدر است از « امن ».

عامل مفعول مطلق‌

پس از آن گويد: